กำลังเปิดหนังสือ
กำลังเปิดหนังสือ
ชาติก่อนเป็นวัวงานส่งน้องเรียนจนเมียตาย ลืมตาอีกทีกลับมาปี 1970 วันที่สามหลังแต่งงาน คราวนี้จ้าวอี้ประกาศแยกบ้านกลางวงข้าว ไม่เอาอะไรสักอย่าง ขอแค่พาเมียไปสร้างตัว จากลอบดักปลาสองใบสู่เจ้าของโรงงาน!
“แม่ไม่ชอบหน้าพวกเราก็แยกบ้านกันเสียเลย พวกเราแยกไปอยู่เอง”
ประโยคนั้นทำให้ทั้งโต๊ะข้าวเงียบกริบ จ้าวอี้ ลูกชายคนโตที่ทั้งหมู่บ้านวานโกวรู้จักว่าหัวอ่อน ทำงานหนัก ไม่เคยเถียงพ่อแม่สักคำ เพิ่งแต่งงานได้สามวัน และเมียใหม่ จางจิ้ง ก็ถูกแม่สามีจับผิดทุกเช้า วันนี้ซักผ้าไม่สะอาด พรุ่งนี้ต้มข้าวต้มข้นไป มะรืนก็ใส่น้ำมันเปลืองไป
ไม่มีใครรู้ว่าชายหนุ่มคนนี้เพิ่งตายมาแล้วหนึ่งครั้ง ชาติก่อนเขาก้มหน้าหาคะแนนแรงงาน ลงเหมืองถ่านหินเอาเงินเดือนทุกเฟินมาส่งน้องชายสองคนกับน้องสาวหนึ่งคนเรียนหนังสือ จางจิ้งตรากตรำอยู่ข้างเขาจนร่างกายทรุด พอเธอล้มป่วย น้อง ๆ ที่ได้ดีมีงานในเมืองกลับไม่มีใครยอมให้ยืมเงินรักษา พ่อแม่ไม่เคยมาเยี่ยมสักครั้ง เมียที่เขาติดค้างมากที่สุดจึงจากไปก่อนอายุห้าสิบ
ชาตินี้เขาไม่เอาข้าวสักเม็ด ไม่เอาหม้อสักใบ ขอแค่คะแนนแรงงานของสองผัวเมีย หอบผ้าห่มไปอยู่บ้านดินหลังคารั่วของปู่ และส่งข้าวให้พ่อแม่เดือนละห้าชั่งตามหน้าที่ ชาวบ้านนินทาว่าเมียใหม่ยุให้ผัวทิ้งพ่อแม่ แม่ร้องห่มร้องไห้ น้อง ๆ แอบด่าว่าพี่ใหญ่ใจดำ แต่จ้าวอี้ไม่สนใจ เพราะเขารู้ดีกว่าใครว่าคนพวกนี้ต่อให้เลี้ยงจนอิ่มก็ไม่มีวันสำนึกบุญคุณ
ในยุคที่ค้าขายถือเป็นความผิด ทุกอย่างต้องใช้คูปอง และปลอกแขนแดงคอยจับตาตลาดมืด จ้าวอี้มีแค่สองมือกับความทรงจำจากอีกห้าสิบปีข้างหน้า เขาสานลอบดักปลา ขุดกับดักหมูป่า ตากองุ่นป่าเป็นลูกเกด เดินข้ามเขาไปขายของในเมือง ใช้ความรู้ซ่อมวิทยุจนได้เป็นช่างประจำห้างสรรพสินค้า และรู้จักผูกมิตรกับคนที่ควรผูกมิตร รวมถึงปัญญาชนสาวสุดซุ่มซ่ามที่แอบดูแลคนใน "คอกวัว" ซึ่งไม่มีใครรู้ว่าเบื้องหลังเธอยิ่งใหญ่แค่ไหน
เมื่อประเทศเริ่มเปิด จ้าวอี้ก็พร้อมก่อนใคร ใบอนุญาตค้าขายส่วนตัวใบแรกของเมือง ร้านอาหารที่ไม่ต้องใช้คูปอง ทีวีและเครื่องเล่นเทปจากเขตเศรษฐกิจพิเศษ ไปจนถึงโรงงานเสื้อผ้าที่ทำให้ทั้งหมู่บ้านมีงานทำ ยิ่งเขารวยขึ้น ญาติที่เคยเมินก็ยิ่งเดินกลับมาเคาะประตู คนที่เคยจับมือเขาตอนลำบากได้ดีไปด้วยกันทุกคน ส่วนคนที่เคยหันหลังให้ คราวนี้จะได้อะไรกลับไป
สามสิบปีที่ได้มาใหม่ จ้าวอี้ไม่ได้ต้องการแก้แค้นใคร เขาแค่อยากให้ผู้หญิงคนนั้นได้ใช้ชีวิตที่ดีที่สุดสักครั้ง
“ข้าวที่เหลือเอาไปเทลงแม่น้ำยังได้เลี้ยงปลา ให้พวกเนรคุณกินไปก็ไม่มีใครจำบุญคุณ”